e-mykel

FBI (Facebook Interview): Mga Kanta ng Eraserheads at Feminismo

In Issues| Isyu, Opinion | Opinyon, Personal Essay | Personal na Sanaysay on March 8, 2014 at 1:42 pm

Mga sagot ko sa Facebook Interview ni Cloi Sugano ng UST Conservatory of Music hinggil sa kanilang pananaliksik sa Filipino na “Feministang Pagsusuri sa Imahe at Papel ng mga  Likhang Tauhang Babae sa Pilipinong Awitin ng Bandang Eraserheads.” Marso 8, 2014.

 

1. Ano ang katangian ng mga awiting pop culture?

Ang kulturang popular o popular culture ay nilikha hindi ng mamamayan kundi ng mga kapitalista, negosyante. O di kaya naman ay kumukuha ng mga manggagawa, composer, artista ang mga kapitalista, pinopondohan nila at binabayaran nila ang mga ito para lumikha ng iba’t ibang kultural na produkto tulad ng awit, pelikula, panitikan, teleserye. Ngunit ang mga ito’y nasa kontrol at kapangyarihan ng mga namumuhunang kapitalista, may-ari ng pinakamalalaking kumpanya sa telebisyon, pelikula at recording industry.

 

Kung kaya’t pag sinabing pop culture, hindi naman talaga ito sa simula popular sa masa. Ang pop culture na mayroon tayo ay artipisyal at burgis na kulturang popular na ipinapackage, inilalako at isinusubo ng mga negosyante sa mamamayan. Ang kulturang popular ay nilikha para sa kita, para tayo ay pagkakitaan. Hindi ito talaga mula sa mamamayan. Ang popularidad ay isang produkto ng masalimuot na sistema ng pang-uuto – ng pagbaha sa media na kanilang pagmamay-ari ng mga produktong kultural tulad ng pelikula, television shows, awit na gusto nilang ibenta sa mamamayan sa mataas na halaga.

 

Kaya sa kasalukuyan, ang awiting popular ay popular lamang dahil ito ay nasa kontrol ng mga negosyante at makapangyarihan. Kung ano ang gusto nilang gawing popular, iyon ang kanilang gagawing dominante sa industriya ng TV, radio at sine.

 

Ang mga awiting popular o awitin na nakapaloob sa kulturang popular ay kakakitaan ng mga katangian ng pagiging konsumerista, indibidwalista, kontra-babae at kontra-LGBT, burgis, pyudal at kolonyal. Konsumerista dahil binibigyan tayo na ang ideyal na bahay ay nasa mundo ng kapitalismo at konsumerismo – ang magkaroon ng maraming pera para magawa ang lahat ng bagay. Indibidwalista ito dahil hindi nito pinahahalagahan ang kolektibong pagkilos ng mamamayan at iniaasa lamang sa indibidwal o sarili ang kalayaan sa buhay at lipunan. Kontra-babae ito dahil ang awiting popular ay ginagamit ang babae para ibenta, ang kaniyang seksing katawan, ang sex per se. Gayundin, kontra-babae ito dahil isinasadlak nito ang babae sa pagiging pantahanan lamang, laruan lamang, puta at iba pang pangmamaliit at pambibiktima. Kontra-LGBT ito dahil bastos ito sa mga bakla, tibo, bisexual at transgender. Ginagawa lang nitong katatawanan ang LGBT. Burgis ito dahil kontra-mahirap ito. Lagi nitong minamaliit at minamasama ang mga manggagawa at magsasaka at mahihirap. Ang bida palagi na tagasagip ay mayaman, kapitalista. Pyudal ito dahil ipinapalaganap nito ang bulag na pagsunod sa mga batas ng pamahalaan, pamilya, simbahan at mga institusyon ng mga kapitalista at naghaharing uri, kahit na ang mga batas na ito ay mali, lisya at kontra-mamamayan. Kolonyal ito dahil ang sinasabing tagapagsagip ay dayuhang imperyalista. Iyan ang kalakhan ng awiting popular sa kasalukuyan.

 

 

2. Ano ang kaibahan ng paggamit ng kababaihan sa awtin ng Eraserheads sa ibang awiting pop na may tauhang kababaihan?

Iba-iba ang portrayal ng kababaihan sa mga awit ng Eraserheads. Kung susuriing mabuti, may mga kanta ang Eheads na mapagpalaya sa kababaihan ngunit marami rin ang kontra-kababaihan. Halimbawa, tinitingnan ng mga kantang tulad ng “Sembreak” ang babae bilang pantasya sa masturbatory practice ng lalaki. Habang yung mga kantang “With a smile” naman ay may sinserong pag-ibig sa babae. Marami pa iyan.

 

3. Ano ang pagkakapareho ng paggamit ng kababaihan sa awitin ng Eraserheads sa ibang awiting pop na may tauhang kababaihan?

Halos wala namang ipinagkaiba. Kasi dominante pa rin sa kaisipan ng Eheads sa mga kanta na ang tingin sa mga babae ay syota lang, pangtahanan, kaaway, kaibigan, minsan kasama sa pagpapalaya ng lipunan. Pero kalakhan ay sex object lang rin naman ang portrayal ng Eheads.

 

4. Ano ang kaibahan ng ng awiting pop ngayon sa mga awitin ng Eraserheads dati?

Yung mga awiting pop ngayon, yung ilan, ay mayroon namang pag-igpaw. Halimbawa, mga kanta ni Gloc 9, na tinatalakay ang mga pakikibaka ng mga kababaihang OFW at mahihirap, laluna yung mga kababaihang guro. Pero mas maraming awiting pop ang kontra-babae, sex object lang ang tingin sa babae at hindi pinapalaya ang babae.

 

5. Sa iyong palagay, ano ang implikasyon ng awiting pop culture sa pagtingin ng lipunan sa kababaihan?

Malaki. Kasi ang awitin at kahit ano pang midya at kultural na porma ay mga daluyan ng ideolohiya at politika. Kaya kung kontra-babae ang dominante sa awiting popular, malaki ang tsansa na kontra-babae ang matutunan ng tagapakinig. Puwede rin namang sa pamamagitan ng mga pananaliksik at pag-aaral ay maipakita at matunggali ang kontra-babaeng ideolohiya sa pamamagitan ng peminista at marxistang kaisipan.

 

6. Ano ang malalim na pagtingin ninyo sa awiting Huling El Bimbo ng Eraserheads?

Isa ito sa mga kanta ng Eheads na masasabing nagtatalakay ng coming of age ng isang lalaki at isang babae. Ang nostalgia ng personang lalaki na nagsasalita sa kanta ay umaalala sa kanyang dalisay na karanasan noon sa kanyang iniibig na babae. Ipinakita sa El Bimbo kung ano ang kinahinatnan ng isang babae sa isang lipunang pinatatakbo ng makalalaking sistema (patriarkiya) at ng malakolonyal at malapyudal na lipunan na puno ng kahirapan. Ang babae ay naging tagahugas ng pinggan sa isang eskinita, malinaw na walang programa ang gobyerno para sa mahihirap, ang trabaho ay mahirap pero maliit ang sahod. Nasagasaan siya ng sasakyan, ngunit walang hustisyang nakamit. Kaya may bahagi na nagpapakita ito ng nararanasang pambibiktima sa babae, gayong ang kanta ay may hibo pa rin ng sexism dahil ang inaassume nitong tagapagligtas ng babae ay ang lalaki.

 

7. Ano ang malalim na pagtingin ninyo sa awiting Ligaya ng Eraserheads?

Dito pinapakita ang lalaking persona bilang manliligaw ng babae – at ang babae ay pinapangakuan ng kung ano-ano tulad ng paggawa ng thesis basta lamang sagutin ng “oo” ang lalaki. Parang bribery. Pero at the same time, ang inooffer ng lalaki ay “walang humpay na ligaya” sa “tanghali, sa gabi at umaga”. At ultimately, ang pangako “mabubuhay nang tahimik at buong ligaya.” Kaya tatanungin natin yung Eheads: ito ba yung mga pangako na bago o stereotype na pangako ng lalaking nanliligaw sa babae. Siyempre, yung kanta, panliligaw na kanta lang ito. At sinasabi ng lalaking persona sa kanta na hindi siya manyakis – ibig sabihin na pure at chaste ang hangarin sa babae at hindi sex na karaniwang istiryotipo. Puno ng pangako, tulad nang nakikita madalas sa lipunan. Relatively, safe ang kanta. Happy lang. Pero sa malalimang pagsusuri, hanggang dun lang iyon. Wala namang pangako ng emancipation talaga, though may pangako ng happy life.

 

8. Ano ang malalim na pagtingin ninyo sa awiting Magasin ng Eraserheads?

Kontra-babae ang kantang Magasin. Pangit ang trato ng lalaking persona sa kanyang ex-girlfriend noon. Niloko at pinaiyak pa nga niya ito. Nanghinayang siya nang makita sa magasin na ang ex niya ay maganda at sikat na. Nanghihinayang siya dahil maganda na ngayon ang ex niya samantalang basura ang trato niya sa babae noong pangit pa ito at magkasintahan sila. Nagulat siya nang malamang bold o porn magazine pala ang kinalalagyan ng kanyang ex. So dito makikita na sex object at pornographic object ang turing sa babae – ikinakalakal na laman sa merkado ng kalalakihan. Hindi nito pinalaya ang babae, sa katunayan, sa dulo ng kanta, napaka-macho (superior ang tingin sa lalaki) at sexist (inferior ang tingin sa babae) dahil sabi ng lalaking persona ay (1) sayang dahil wala o kulang ang pera niya pambili ng porn magasin at (2) sana sa susunod na isyu ay centerfold na ang ex niya. Ibig sabihin, sa halip na naisin niya na makalaya mula sa ganitong prostitusyon ng pornograpiya ang babae ay ninais pa niyang magpatuloy sa ganitong kalakaran ang ex niya. Walang pagmamahal sa babae, puro kalibugan lamang. Ginawa nitong ang relasyon niya sa babae ay konsumer (lalaki; bibili) at kinokonsumong produkto (babae; produkong sekswal na bibilhin).

 

9. Ano ang malalim na pagtingin ninyo sa awiting Spoliarium ng Eraserheads?

Komitment at pagnanais ng paglaya, na hindi matakasan ng isang lalaki. Bagama’t abstrakto ang kanta kung kaya’t wala naman talagang malinaw na mensahe ng paghulagpos mula sa lusak o dusting kalagayan. May pagnanais o attempt na humulagpos pero hindi matuloy.

 

10. Sa inyong tingin epektibo ba ang pop culture sa paghahayag ng kasalukuyang isyung kinahaharap ng mga kababaihan sa ating lipunan?

Hindi magaganap sa kulturang popular na palayain nang buong-buo ang kababaihan, dahil ang kulturang popular ay hawak ng iilan. May tinatawag na hegemony o gahum – isang makapangyarihang sistema – at ito’y nasa kapangyarihan ng iilan lamang – mga kapitalista, panginoong maylupa at mga burgesya, kasama rito ang dominanteng kaisipan ng patriarkiya bilang gahum na kontra-babae. Kaya ang kulturang popular sa kalakhan ay hindi kailanman magpapalaya sa kababaihan dahil ito ay ginagamit lamang para sa negosyo, para kumita, para panatilihin ang mga dominanteng kaisipan. Sa marami nang attempts sa history na magkaroon mga TV show, sine at kanta na nagpapalaya sa babae, ito ay nalulunod nang mga hegemoniya ng naghaharing uri at naghaharing kasarian. Hindi epektibo ang popular culture para matalakay nang buong-buo ang mga isyu ng kababaihan at para maghapag ng alternatibo para mapalaya ang kababaihan. Ika nga, the revolution will not be televised, sa mundo at lipunang pinaghaharian ng ayaw ng rebolusyon ng mamamayan. Kung gusting magpalaya ng kababaihan, kasama na ang iba pang inaaping sektor ng lipunan, kailangan ng rebolusyong pangkultura, o cultural revolution. Kailangan ang kultura ay maging sandata para palayain ang inaapi at gapiin ang nang-aapi. Puwedeng magbasa ng Mao Zedong articles on cultural revolution and women, nasa internet lang iyan. At higit sa lahat, hindi sapat ang cultural revolution lamang — kailangang mag-rebolusyon mismo ng kababaihan kasama ang lahat ng kasarian at siyempre yung rebolusyong iyon ay kasama dapat ang malawak na sambayanan ng iba’t ibang inaaping sektor at uring panlipunan.

FBI: Ang Cesar Virata Iskul of Biznez, Gusaling SM, at ang STS (Smokescreen to Tuition Increase Scheme)

In Issues| Isyu, Opinion | Opinyon on February 18, 2014 at 3:31 pm

Facebook na panayam ni Julian Bautista Bato para sa Philippine Collegian. Pebrero 18, 2014.

1. Anong masasabi niyo po sa moves ng BOR na palitan ang pangalan ng CBA to VSB. Pati na rin po yung sa Henry Sy.

Mas malinaw ngayon na tungo sa pribatisasyon at komersyalisasyon ng UP education ang tunguhin ng BOR sa lisyang pamumuno ni Alfredo Pascual. Pera-pera na lang pala talaga ang usapin, at hindi integridad ng akademikong programa. Sa paggugumiit ni Pascual at ng kanyang mga kasapakat na gawing Virata School of Business ang pangalan ng CBA, ipinapakita ng administrasyon ng UP na isa rin itong imperyong napakatigas ng ulo — ayaw kumilala at magwasto ng pagkakamali.

Una, alam na ngang iligal na ipangalan sa tao ang pangalan ng akademikong kolehiyo at programa ay sige pa rin. Malinaw rin na taksil sa pamantasan at sa pamahalaan ang isa sa nagpaigting ng Batas Militar sa bansa. Ikalawa, pera-pera na lang pala talaga. Dahil sa pangakong donasyon sa UP para lang ipangalan kay Virata ang CBA ay nangangayupapa si Pascual. Antawag riyan ay alipin ng salapi, tagasakripisyo ng akademikong integridad ng pamantasan. Isama pa ang pagpapangalan ng isang gusali kay Henry Sy dahil lamang rin sa pera, habang yung mayroong mga tunay na ambag sa pagiging “Pamantasan ng Bayan” ng UP ay isinasantabi, kinakalimutan, o di kaya’y hinahayaang mabulok ang pangalan at prinsipyo sa sulok-sulok ng unibersidad. Sa halip na itaguyod ang karangalan, prinsipyo at mapagpalayang akademikong mga programa, pinapapasok tayong lahat sa lohika ng kapital. Mabuhay ang kapitalismo!

Kung dati’y mayroong pangako si Pascual na pag-iibayuhin ang akademikong kalayaan sa unibersidad, at ang pagpapanumbalik ng pagiging Pamantasan ng Bayan ng UP, lumilitaw ngayon na hindi naman pala ito talaga ang tunguhin ng administrasyon ni Pascual. Wala itong ipinagkaiba sa sunud-sunuran sa neoliberalismo, sa gahum o kapangyarihan ng pera. Kailangang matuto tayo mula sa karahasang ito ni Pascual at ng kanyang mga kakamping negosyante sa BOR. Isa ito sa pinakamarahas na panahon ng ating pamantasan, at hindi tayo dapat magwalang-kibo.

2. At ano po masasabi niyo sa STS bilang pinalitan lang ng pangalan ang STFAP at wala talagang naganap na reporma?

According to UP’s website, UP uses the adage: “Shaping minds that shape the nation.” Kaya lang anong klase ng paghuhubog ng kaisipan ang ginagawa ng administrasyon ni Pascual. Hinuhubog tayo upang maglingkod sa interes ng pera o kapital, sa interes ng pribadong negosyo at dayuhan. Hinuhubog tayo upang tanggapin na para makakuha ng UP education ay dapat magbayad ng mahal kahit na magkanda-utang-utang. Pinalitan ang pangalan ng STFAP, tinawag nang STS. Pero hindi naman talaga ito Socialized Tuition Scheme. Lumalabas na ang tunay na kahulugan ng STS ay Smokescreen to Tuition Increase Scheme. Magpalit man ng pangalan, nananatili itong mapagkunwaring socialization. Walang democratic access to UP education. Hindi maikukubli ng administrasyon ni Pascual at ng lahat ng nagdaang UP administrations na naging mas inaccessbile ang UP education dahil sa STFAP.

Sa esensiya, walang pagbabago ang STFAP to STS. Lubhang mataas pa rin ang matrikula sa UP, kahit na ang iminumungkahing rebisyon sa STFAP / STS ay ang pagrollback ng matrikula. Kung kaya, malinaw na kahit na ano pang rebisyon ang gawin sa STFAP / STS, hindi naman talaga ito naglilingkod sa masang estudyante, kundi para lamang gatasan ang mga estudyante, magulang at pamilya.

FBI: Globalisasyon, Mga Kurso ng DFPP at ang Penomenon ng Degree Program With Available Slots (DPWAS)

In Issues| Isyu, Opinion | Opinyon on February 18, 2014 at 3:22 pm

Mga sagot ko sa Facebook na panayam ni Julian Bautista Bato para sa Philippine Collegian. Enero 31, 2014.

1. Ano po masasabi niyo na most of the freshman population ng DFPP courses ay galing DPWAS?

Nangangahulugan ito na may problema hindi lang ang sistema ng edukasyon ng UP kundi ang buong sistema ng edukasyon ng bansa. Symptomatic ito kung anong kaisipan ang itinuturo ng gobyerno at ng mga pribadong korporasyon sa ating mga mag-aaral — ang kumuha ng mga kurso na madaling pagkakitaan o may future sila ayon sa pamantayan ng mga kapitalista at ng gobyernong ibinebenta ang lakas-paggawa ng ating mga gradweyt at estudyante. Kung kalakhan ng populasyon ng DFPP freshmen ay mula sa DPWAS, ibig sabihin nito ay hindi prayoridad o wala sa hinagap ng mayorya ng mga nag-exam at nakapasa ng UPCAT ang mga kurso ng DFPP na maituturing nating makabayan.

Ibig sabihin rin nito na sa mata ng mga negosyante at ng mga taong naimpluwensiyahan ng kaisipang maka-kapitalista na hindi profitable o marketable course ang mga kurso sa DFPP. Framework ng edukasyon na sa pangkabuuan ang kailangan nating suriin sa sitwasyong ito.

Malaki ang implikasyon ng ganitong sitwasyon sa takbo ng pag-aaral sa unibersidad. Sa totoo lang, hindi lang naman sa DFPP o sa UP ito nangyayari kundi maging sa iba pang mga SUCs at private universities — napipilitang kumuha ng kurso ang mga mag-aaral sa mga may available na slots na lamang. Kaya ang learning process minsan ay wala sa kanilang puso at isip. Ang nagiging aktitud ay basta makagraduate, o makapag-shift sa marketable o gustong course, o makalipat sa ibang kolehiyo. Sa halip na ang maitatak sa mga mag-aaral ay ang makabayang paninindigan bukod pa sa pang-akademikong kahusayan.

2. Bakit kailangan po pag-aralan ang Filipino sa panahon ngayon?

Hindi lamang Filipino bilang wika ang inaaral sa DFPP. Nariyan ang Araling Pilipino (Philippine Studies na Interdisiplinari), Panitikan ng Pilipinas at Malikhaing Pagsulat sa Filipino. Mahalagang pag-aralan ang Filipino dahil ang isang mamamayan na hindi batid at hindi nagmamahal sa kaniyang sariling wika at kultura ay may mababaw o walang pagmamahal sa tunay na diwa ng pagiging makabayan at paglilingkod sa bayan.

Siyempre, panawagan rin ito sa mga guro mismo ng DFPP at sa iba pang mga guro — na ang pagtuturo ng Filipino at iba pang mga asignatura mula sa DFPP ay isang paninindigan at isang responsibilidad — ang ipamutawi ang makabayang posisyon — laluna’t sa gitna ng globalisasyon at komersyalisasyon ng edukasyon — sa gitna ng pagprayoritisa ng gobyerno at ng burgis na akademiya sa mga marketable at pro-modern slavery na mga kurso — KAILANGANG MANINDIGAN at magpamutawi ng makabayan, siyentipiko at makamasang edukasyon. Para saan pa ba tayo nag-aaral? Given na yung para sa sarili at pamilya, para makakain at makaahon sa hirap. Pero DAPAT para sa bayan, para lahat ng mamamayan, balang-araw, ay makapag-aral at mabuhay nang maalwan.

Sa kultura natin ngayon na masyadong mabilis, walang malalim na pagkakilala sa identidad na Pinoy, at walang malalim na dungkal ng makabayang diwa, may higit na pangangailangang pandayin ang makabayang edukasyon.